De meest voorkomende ziekten bij dwergkonijnen op een rij

Dwergkonijnen zijn ontzettend leuk. Ze zijn knuffelig, hebben karakter en passen in bijna elk huishouden.

Maar net als elk ander huisdier, kunnen ze ziek worden. En eerlijk is eerlijk: dwergkonijnen zijn vaak iets kwetsbaarder dan grote konijnen. Hun kleine lijfjes moeten harder werken en sommige rassen hebben door hun vorm (zoals het Engelse hangoor of de Lionhead) extra kwetsbaarheden. Wil je lang plezier hebben van je maatje?

Dan is het slim om te weten waar je op moet letten. In dit artikel zetten we de meest voorkomende ziekten bij dwergkonijnen op een rij.

We houden het simpel, duidelijk en zonder ingewikkelde medische termen. Want je hoeft geen dierenarts te zijn om je konijn goed te helpen.

1. Tandproblemen: De stille groeier

Een van de grootste boosdoeners bij dwergkonijnen zijn hun tanden. Het klinkt misschien gek, maar konijntanden stoppen nooit met groeien.

Ze slijten normaal gesproken af door het knagen aan hooi en takken. Bij dwergkonijnen gaat dit helaas niet altijd goed. Door hun korte snuit (bij rassen zoals de Holland Lop) zitten de wortels van de tanden soms verkeerd.

Hierdoor kunnen de tanden scheef groeien of in het gehemelte prikken. Je ziet dit niet direct, want het gebeurt in de mond.

Hoe herken je het? Je konijn eet minder, laat korreltjes liggen of kwijlt veel (natte kin). Soms zie je ook een verdikking onder de ogen. Dit is pijnlijk en gevaarlijk. Wat kun je doen? Zorg voor constant vers hooi. Dit is het allerbelangrijkste voer.

Knagen aan hooi schuurt de tanden op de juiste manier af. Vermijd teveel zacht voer of pellets.

Bij vermoeden van tandproblemen moet je direct naar de dierenarts. Ze kunnen de tanden bijknippen (onder narcose).

2. Spijsverteringsproblemen: Een gevoelige buik

Een konijn met buikpijn is een noodgeval. Hun spijsverteringssysteem is extreem gevoelig en werkt anders dan bij ons.

Wat is darmstilstand?

Een veelvoorkomend en gevaarlijk probleem is stasis (ook wel darmstilstand genoemd). Het betekent dat de darmen minder of niet meer bewegen. Dit ontstaat vaak door verkeerd voer, stress of pijn.

Omdat konijnen niet kunnen braken, bouwt zich alles op in hun maag.

Voeding is de sleutel

Dit is pijnlijk en kan dodelijk zijn als het niet snel wordt behandeld. Veel dwergkonijnen krijgen teveel korrels (pellets) en te weinig hooi. Te veel suiker of zetmeel zorgt voor gisting in de darmen.

Een plotselinge verandering in dieet (bijvoorbeeld ineens veel wortels) kan ook al voor problemen zorgen. De oplossing: Een dieet van 80% hooi, 15% groente en maximaal 5% korrels. Voer nooit ineens nieuwe dingen.

Introduceer nieuwe groenten altijd langzaam. Zie je je konijn niet eten of poepen? Bel de dierenarts.

Soms helpt een buikmassage en extra vocht, maar medicijnen van de dierenarts zijn vaak nodig.

3. Respiratoire infecties: Niesziekte

Niesziekte is een verzamelnaam voor luchtweginfecties bij konijnen. Het is niet één virus, maar een combinatie van bacteriën (Pasteurella) en soms virussen, wat valt onder de meest voorkomende ziekten bij dwergkonijnen.

Het is zeer besmettelijk en vervelend voor je kleine vriend. Vooral dwergkonijnen die in tocht staan of slechte luchtkwaliteit hebben (bijvoorbeeld teveel stof of ammoniak in de kooi), zijn hier gevoelig voor.

De symptomen zijn duidelijk: Als je dit ziet, wacht dan niet. Een luchtweginfectie kan overgaan in een longontsteking, wat ernstig is. Een dierenarts schrijft meestal antibiotica voor. Let op: sommige medicijnen zijn dodelijk voor konijnen (zoals penicilline), dus ga altijd naar een gespecialiseerde dierenarts. Zorg voor een stofvrije omgeving en geen tocht.

• Niesen (vaak en hard)
• Loopneus of natte vacht onder de neus
• Rode, tranende ogen
• Moeite met ademhalen (je hoort een piepend geluid)

4. Parasieten: De onzichtbare last

Parasiten zijn vervelend, maar gelukkig vaak goed te behandelen. We onderscheiden twee hoofdsoorten bij dwergkonijnen: uitwendig en inwendig.

Uitwendige parasieten (Vlooien en mijten)

Vlooien bij konijnen zijn anders dan die bij katten, maar ze bestaan. Je ziet kleine zwarte stipjes die bewegen. Ook mijten (zoals de oormijt) komen voor.

Je konijn krabt zich dan extreem veel of schudt met zijn hoofd.

Inwendige parasieten (Coccidiose en E. cuniculi)

Let op: Gebruik NOOIT een vlooienband voor honden of katten bij konijnen! Dit is giftig. Vraag je dierenarts om een konijnvriendelijk pipetje (zoals Advantage of Advocate). Dit zijn microscopisch kleine parasieten.

Vooral jonge dwergkonijnen zijn gevoelig voor Coccidiose. Dit zijn darmparasieten die diarree veroorzaken en je konijn uitputten.

Een andere is Encephalitozoon cuniculi (E. cuniculi). Dit is een parasiet die de nieren en het zenuwstelsel aantast.

Het kan leiden tot een kromme nek, scheef lopen of nierfalen. Sommige konijnen dragen het zonder ziek te worden (dragers). Goede hygiëne in de kooi is essentieel om verspreiding te voorkomen. Ook hier is medicatie via de dierenarts nodig.

5. Voetbodemaandoeningen (Pododermatitis)

Dit is een aandoening die vaak over het hoofd wordt gezien totdat het te laat is.

Voetbodemaandoeningen, oftewel 'slijtplekken', komen veel voor bij dwergkonijnen die in een te kleine kooi met een harde bodem (gaas) leven. De hakken en voetzolen van konijnen hebben geen kussentjes zoals katten.

Ze hebben alleen dikke vacht. Als ze op harde of vieze bodems lopen, slijten de voetzolen en ontstaan er wondjes. Deze infecteren zich snel. Hoe ziet het eruit? Rode, kale plekken op de hielen, soms met korsten of abcessen. Het doet veel pijn en je konijn gaat manken. Preventie: Gebruik zachte bodembedekking (zoals fleece, houtvezel of stro).

Geen gaas als bodem. Zorg voor een schone kooi.

Als het al zover is, is rust en antibiotica nodig.

6. Abcessen: De etterende bult

Een abces is een opgezwollen plek met pus, veroorzaakt door bacteriën. Het ontstaat vaak door een klein wondje (van een bijtpartij of scherp voorwerp) dat niet geneest.

Bij dwergkonijnen zien we dit vaak rond de kop of kaak. Dit komt omdat hun tanden en kiezen gevoelig zijn voor infecties. Een ontstoken tandwortel kan namelijk doorslaan naar het kaakbot, waardoor er een abces ontstaat aan de buitenkant.

Een abces voelt warm en zacht aan en groeit snel. Het geeft veel pijn.

Laat dit altijd door een dierenarts leegmaken en spoelen. Thuis uitdrukken is een slecht idee; de bacteriën verspreiden zich alleen maar.

7. Myxomatose en VHD: De gevarenlijke virussen

Hoewel dit niet de meest voorkomende ziekten zijn in de zin van 'dagelijks', zijn het de dodelijkste.

• Myxomatose: Overgedragen door vlooien en muggen. Je ziet zwellingen rond de ogen, oren en anus. Het is dodelijk en zeer pijnlijk. Vaccinatie is mogelijk.
• VHD (Viral Haemorrhagic Disease): Een virus dat in de lever woekert en bloedingen veroorzaakt. Een konijn wordt hier vaak plots heel ziek van en overlijdt snel. Ook hiervoor is een vaccinatie.

Vooral als je konijn buiten komt of in contact kan komen met wilde konijnen of muggen. Laat je dwergkonijn jaarlijks inenten tegen deze virussen, ook als hij alleen binnen zit. Muggen kunnen namelijk ook naar binnen vliegen.

Hoe houd je je dwergkonijn gezond?

Ziektes voorkomen is beter dan genezen. Met deze simpele tips verlaag je de kans op problemen aanzienlijk:

1. Voeding: Onbeperkt hooi, dagelijks groen (peterselie, paardenbloemblad) en een beetje korrels. Geen brood, fruit of koekjes.
2. Hygiëne: Verschoon de kooi regelmatig. Gebruik stofvrije bodembedekking.
3. Beweging: Dwergkonijnen hebben ruimte nodig om te rennen en springen. Een te kleine kooi veroorzaakt stress en voetproblemen.
4. Controle: Kijk wekelijks naar de ogen, neus, oren en voetzolen. Weeg je konijn regelmatig. Gewichtsverlies is vaak het eerste teken van ziekte.
5. Samen zijn: Konijnen zijn groepsdieren. Een eenzaam konijn raakt gestresst en wordt sneller ziek. Twee konijnen samen (mits gecastreerd/ gesteriliseerd) zijn vaak gezonder dan één.

Wanneer naar de dierenarts?

Twijfel je? Ga altijd! Konijnen zijn prooidieren en laten pas zien dat ze ziek zijn als het al ver is.

Als je konijn niet eet, niet poept of heel stil in een hoekje zit, is het tijd voor actie. Zorg dat je een dierenarts in de buurt hebt die gespecialiseerd is in konijnen (knagendierarts). Met goede zorg, de juiste voeding en veel liefde kun je de meeste problemen voor zijn. Een gezond dwergkonijn is een vrolijk konijn dat nog jaren plezier geeft!